عنصر مادی جرایم انتخاباتی/ میرحسین تلاش
عنصر مادی جرایم انتخاباتی
چکیده
جرم انتخاباتی متفاوت از سایر جرایم در زمان خاصی اتفاق می افتد. حادث شدن این جرم از نظر زمان شامل فرایندی است که در تقویم انتخاباتی تعریف شده است. جرایم انتخاباتی مانند جرایم دیگر در وضعیت های مختلف قابل وصف اند ودر تناسب به عمل جرمی، مجازات برایش وضع می گردد. همان طوری که جرایم عناصر مشتکله سه گانه را دارد جرایم انتخاباتی نیز مشمول آن است. عنصر مادی یکی از آن خواهد بود که در جرایم انتخاباتی افغانستان در این پژوهش مورد تحقیق قرار می گیرد که عنصر مادی در جرایم انتخاباتی چگونه واقع می شود. گرچه بنظر میرسد که عنصر مادی در جرایم انتخاباتی بیشتر در اِعمال زور، ایجاد تخویف وارعاب وهمچنان بوسیله تهدید تحقق خواهد پذیرفت. ولی یافته ها نشان میدهد که عنصر مادی جرایم انتخاباتی شامل بسیاری از موضوعات دیگر هم خواهد بود که در این تحقیق به آن پرداخته می شود.
واژگان کلیدی: عنصر، مادی، جرم، انتخابات، کود جزا و افغانستان.
مقدمه
عنصر مادی مبیین اتفاق جرم به صورت فزیکی است. تنها اراده برای حادث شدن جرم کافی نیست بلکه عملاً جرم انجام شده باشد. عناصر مادی جرم در هر جرم ممکن متفاوت باشد وبه اساس متمایز بودن آن عنصر مادی آن نیز تفکیک می گردد. در جرایم انتخاباتی نیز عناصر مادی جرم وجود دارد، تشخیص جرم انتخاباتی توسط کمیسیون شکایات انتخابات صورت می گیرد ولی پی گیری آن از صلاحیت لوی سارنوالی کشور است که آن را تحقیق و پی گیری کند. کمیسیون شکایات در پی ثابت ساختن آن به شکل مادی به صورت تحقیق مانند لوی سارنوالی عمل نخواهد کرد، این کمیسیون با در نظرداشت جواب استعلام ها از مراجع مربوطه وناظرین انتخاباتی جرم انتخاباتی را تشخیص میدهند وبه مرتکب جرم به سارنوالی کشور معرفی می کند. فلهذا ساحه تطبیق جرایم انتخاباتی لوی سارنوالی کشور است. در این تحقیق ما در پی تشخیص عناصر مادی جرم انتخاباتی هستیم. مطابق کود جزا وقانون انتخابات آن را بیان میدارم. گرچه در مورد جرایم وعناصر متشکله آن تحقیقات زیادی صورت گرفته باشد ولی ممکن در مورد تشخیص جرم انتخاباتی بجز از شرح کود جزای کشور در این زمینه کاری درست به صورت پژوهش صورت نگرفته وبه همین لحاظ به نداشتن منبع کافی برای انجام تحقیق رو برو بودم. اهمیت این تحقیق در آن خواهد بود که این پژوهش به عنوان یک منبع مورد استفاده قرار گیرد. در این تحقیق سعی می نمایم تا عناصر مادی جرایم انتخاباتی را در مواد قانونی آن دریافت کنم. انجام تحقیق بیشتر کتابخانه ای است وهمچنان توصیفی که تحت عناوین مختلف ببررسی قرار می گیرد.
تحقق عنصر مادی جرم بوسیله انجام جرم انتخاباتی توسط نظامیان
از اینکه نظامیان کشور با انگیزه قومی وحزبی در افغانستان به احتمال زیاد در انتخابات عمل خواهند کرد ویا اینکه از مرتکب شدن جرم انتخاباتی توسط نظامیان ممانعت صورت گیرد کود جزای کشور مواد مشخصی را در این رابطه اختصاص داده است که ذیلاً مورد بررسی قرار می گیرد.
ماده 422: سوه استفاده از وسایل و علایم به منظور ترسانیدن
1 هرگاه منسوب نظامی از وسایل و علایم نظامی اعم از اردوی ملی ، پولیس ملی و امنیت ملی به منظور ترسانیدن و یا تحت تاثیر قراردادن رای دهنده ، کاندید ناظر و یا مشاهد به نفع یا ضرر کاندید سوء استفاده نماید ، بجزای حبس قصیر ، محکوم میگردد.
1 هرگاه فاعل عمل مندرج فقره (1) این ماده ، منسوب نظامی نباشد ، به حد اکثر جزای حبس قصیر محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم سوء استفاده از وسایل و علایم نظامی وزارت دفاع ، وزارت داخله ریاست عمومی امنیت ملی و یا سایر ادارات نظامی است . وسایل عام و شامل سلاح وسایط نقلیه و هم سال آن است یعنی مرتکب از وسایل و یا علایم نظامی وزارت های دفاع ، وزارت داخله ، ریاست عمومی امنیت ملی ماننده سلاح وسایط نقلیه ، درجه نظامی ، ویا کارت هویت خود سو استفاده نماید بعنوان مسال منسوب نظامی با استفاده از کارت هویت و درجه نظامی که در ریاست امنیت ملی دارد برای تاثیر گذاری در انتخابات سو استفاده نماید و رای دهنده ، ناظر ، مشاهد ، و یا کاندید انتخابات را بترساند و یا تهدید نماید رای دهند ه و کاندید در انتخابات مفهوم واضح دارد منظور از ناظر ( شخصی است که نماینده گی از حزب سیاسی ، کاندید ، نهاد های داخلی و خارجی به منظور نظارت به روند انتخابات از کمیسیون مستقل ، اعتبار نامه دریافت نماید) همچنین مشاهد (شخصی حقیقی یا حکمی داخلی یا خارجی یا رسانه های همگانی است که بعد از دریافت اعتبار نامه از طرف کمیسیون حق مشاهده روند انتخابات را دارد)
رفتار مجرمانه این جرم با فعل اجابی انجام میشود با ترک فعل نمیباشد همچنین این جرم مطلق بوده و اثر گذاری شرط تحقق جرم نمیباشد صرف سو استفاده برای تحقق جرم کافی است .
مرکتب این جرم هر شخص میتواند باشد منسوبین نظامی که در چوکات وزارت دفاع ملی ، وزارت داخله و یا ریاست امنتی ملی میباشد و هم چنین منسوبین نظامی سایر ادارات دارای تشکیللات نظامی میتواند مرتکب این جرم باشد .
بر اساس فقره دوم ماده مذکور ، علاوه بر منسوبین نظامی ، افرادیکه منسوبین نظامی نیز نمیباشد میتواند مرتکب این جرم گردند و تفاوت از نظر مجازات است که در این مورد مجازات این مرتکبین نیز تشدید گردیده است .
تثبیت عناصر مادی جرم منوط به اسناد انتخاباتی
ماده 424 : پنهان نمودن اوراق رای دهی
شخصی که به منظور کتمان حقایق فورم نتایج و یا اوراق رای دهی را پنهان نماید به حبس متوسط تا سه سال محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم کتمان و مخفی نمودن اوراق و یا فورم نتایج رای دهی است بر اساس این ماده شحصی که اوراق رای دهی و یا فورم نتایج را مخفی نماید رفتار مجرمانه این جرم را انجام داده است اوراق رای دهی اوراق است که به صندوق رای دهی ریخته شده و همچنین فورم نتایج انتخابات نیز عام بوه و شامل پنهان نمودن این فورم بعد از تکمیل و استفاده زا آن میباشد دلیل این برداشت قصد خاصی این جرم است و آن کتمان حقایق است که عبارت است از آرای داده شده و نتایج به دست آمده از آن که در فورم نتایج درج میباشد : به عنوان مثال مرتکب آرای ریخته شده در صندوق را مخفی و آن را از دسترس خارج نماید . مرتکب این جرم هر شخص اعم از کارکنان انتخاباتی و یا دیگر اشخاص می باشد.
ماده 435: تغیر اسناد انتخاباتی یا دریافت مساعدت
شخصی که یکی از اعمال ذیل را مرتکب شود ، به حبس متوسط تا سه سال محکوم میگردد:
- جابجایی، انتقال یا تصرف در اسناد انتخاباتی خلاف حکم قانون.
- دریافت وجوه مالی از منابع غیر قانونی.
- دریافت یا قبول مساعدت های مالی نقدی یا جنسی از اتباع و دول خارجی و یا نمایندگی های سیاسی کشور های خارجی مقیم افغانستان.
- وارد کردن تغییر در فورم های نتایج با آرای استعمال شده در صندوق طوری که باهم مطابقت نداشته باشد .
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم عبارت از جابجایی انتقال و یا تصرف در اسناد انتخاباتی . جابجایی این معنا است که اسناد انتخاباتی مانند اوراق رای دهی را از یک محل یا حوزه رای گیری به محل یا حوزه دیگر جابجای کند و انتقال به معنا بردن و ارسال این اسناد انتخاباتی یا حوزه رای گیری میباشد تصرف ، عام و شامل هر گونه تغییر و دخل و تصرف در اسناد انتخاباتی میباشد ماننده اینکه تعداد اوراق استعمال شده رای دهی را در یک محل رای دهید بیشتر ثبت نماید.
این تصرف .جابجای و یا انتقال باید بر خلاف حکم قانون باشد دلیل این مسله نیز واضح است زیرا این عمل زمینه ارتکاب تقلب انتخاباتی را مهیا میسازد به عنوان مثال انتقال اوراق رای دهی به یک ولسوالی بدون رعایت احکام قانون و بدون ثبت زمینه انجام تقلب در انتخابات را فراهم میسازد مرتکب این جرم هر شخص از جمله کارکنان انتخابات میتواند باشد به عنوان مثال کارکن کمیسیون مستقل انتخابات اوراق رای دهی یک حوزه انتخاباتی را به حوزه دیگر میفرستد و یا اینکه راننده یکه اوراق رای دهی را از یک حوزه به حوزه دیگر رای دهی منتقل میکند تعداد از اوراق را از بین ببرد .
دومین جرم مشمول این ماده دریافت وجوه ومساعدت های مالی از منابع غیر قانونی است .
دومین جرم مشمول این ماده دریافت وجوه ومساعدت های مالی از منابع غیر قانونی است .
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم دریافت و یا قبول وجوه مالی عم از نقدی و جنسی از منابع غیر قانونی است دریافت به معنا گرفتن است و قبول یک مرحله قبل از آن است و آن قبول وعده کمک مالی است کمک مالی شامل کمک های غیر مالی نمیشود ماننده اینکه مشوره های لازم در رابطه با تبلیغات را دریافت نماید منابع غیر قانونی شامل منابع غیر قانونی ماننده گروه های شروشی و یا گرده های مجرمین سازمان یافته است همچنین همه منابع خارجی عم از اتباع خارجی دولت های خارجی و یا نمایندگی دولت های خارجی در افغانستان مشمول منابع غیر قانونی میبشاشد دریافت و قبول کمک های مالی از همه این منابع غیر قانونی ممنوع بوده و جرم انتخاباتی شمرده میشود زیرا دولت های خارجی به منظور تاثیر گذاری برسیاست دولت افغانستان ممکن است به حمایت مالی از کاندید های اقدام خاصی نماید و قانون گذاری برای جلوگیری از چنین تاثیر گذاری دریاف کمک از منابع خارجی را منع نموده است همچنین گروه های غیر قانونی داخل کشور نیز در صدد تاثیر گذاری بر سیاست و اعمال دولت میباشند و بدین منظور در موارد اقدام به حمایت مالی از کاندید خاص در انتخابات مینماید در صورتیکه کاندید چنین کمک ها را دریافت نماید مرتکب این جرم شده است .
مرتکب این جرم دستندارد کاران انتخابات ماننده کارکنان انتخابات و یا ناظران انتخابات و کاندیدان میباشد اگر چه در ماده کلمه (شخصی ) آمده که بیان گر عمومیت مرتکب میباشد اما به دلیل ماهیت جرم دوم مشمول این ماده مرتکب هر شخص نمیتواند باشد به عنوان مثال کاندید انتخابات ریاست جمهوری از گروه قاچاقی مواد مخدر منابع مالی دریافت نموده باشد .
سومین رفتار جرمی وارد کردن تغیر در فورم نتایج آرا میباشد مرتکب با تغیر فورم نتایج انتخابات به گونهکه با آرای استعمال شده در صندوق رای دهی مطابقت نداشته باشد مرتکب این جرم شده است .
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم تغیر فورم نتایج آرا صندوق انتخاباتی است مرتکب مثلآ تعداد آرای صحی را کم و یا زیاد و یا تعداد آرای کاندیدان را کم و زیاد نماید مرتکب این جرم هر شخص میباشد اما عمومآ این اعمال توسطه دستندرد کاران انتخابات ماننده ماموران انتخابات انجام میشود.
ماده 426 در سیستم نرم افزار و سخت افزار
شخصی که در سیستم های نرم افزار و سخت افزار مراکز جمع بندی نتایج بدون مجوز قانونی مداخله نماید به حبس متوسط بیش از سه سال محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم مداخله در سیستم نرم افزار و یا سخت افزار جمع بندی نتایج انتخابات است مداخله عام و شامل هر گونه دخل و تصرف در سیستم های نرم افزاری و یا سخت افزاری سیستم جمع بندی انتخابات میگردد: بنابراین شخصی که بدون مجوز قانون وارد سیستم جمع بندی انتخابات شده و یا سخت افزار سیستم انتخابات را به جای دیگری منتقل نموده مرتکب این جرم شده است . موارد دیگر از مداخله هک نمودن سیسم مذکور و تغیر نتایج انتخابات اس که بازهم تحت عنوان این ماده قرار میگیرد . موضوع این جرم سیستم نرم افزاری و یا سخت افزاری سیستم جمع بندی نتایج انتخابات است . سیستم نرم افزار و سخت افزار در بخش جرایم سایبری شرح شده است و به آن بخش مراجعه شود . کمیسیون مستقل انتخابات سیستم کمپیوتری جمع بندی نتایج انتخابات دارد که بر اساس آن نتایج انتخابات را از صندوق های متعدد و حوزه های مختلف رای گیری جمع بندی و در نتیجه آرای کاندیدان را به طور مجموعی اعلام مینماید مداخله در این سیستم اعم از مداخله در سیستم نرم افزار و سخت افزار ، عنصر مادی این جرم است شرط است که چنین مداخله بدون مجوز قانونی باشد : بنابراین در مواردی که سیستم نرم افزاری جمع بندی انتخابات دچار اشکال میشود و مرتکب با اجازه مقامات اقدام به رفع مشکل میکند مرتکب این جرم نشده است این جرم مطلق بوده و نیازمد و قوع و تحقق نتیجه خاصی نمیباشد .
عنصر معنوی : جرم مذکور از از جمله جرایم عمدی بوده و علم به موضوع و قصد عام اجزای تشکیل دهنده عنصر معنوی این جرم میباشد.
ماده 428 سرقت یا تلف نمودن اوراق و مواد حساس انتخابات
شخصی که اسناد و اوراق رای دهی و یا مواد حساس انتخاباتی را سرقت یا تلف سازد به حد اکثر حبس متوسط محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم سرقت و یا تلف نمودن اسناد و اوراق رای دهی و یا مواد حساس انتخاباتی است منظور از سرقت اسناد و مواد حساس انتخاباتی است طوری که مرتکب این اسناد و مواد را به خود میبرد و تصاحب میکند و منظور از تلف از بین بردن این مواد است به عنوان مثال اوراق رای دهی را میسوزاند و یا با پاشیدن رنگ بر ژورنال محل رای دهی آن را نا خوانا میسازد . رفتار مجرمانه این جرم از طریق فعل قابل انجام است و با ترک فعل محقق نمیشود .
ماده 432 تغیر تبدیل کردن اسناد کم یا زیاد کردن آراء
شخصی که یکی از اعمال ذیل را مرتکب شود به حد اکثر حبس متوسط محکوم میگردد:
1 تغییر یا تبدیل اسناد انتخاباتی اعم از کتاب ثبت فورم های ثبت نتایج و اوراق رای دهی به نفع یا ضرر کاندید.
2 کم کردن و یا زیاد کردن آراء در جریان انتخابات به نفع یا ضرر کاندید.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم هر یک از چهار عمل تغییر اسناد انتخاباتی تبدیل اسناد انتخاباتی کم کردن آرا و یا زیاد نمودن آرا به نفع یا ضرر کاندیدا میباشد . تغیر اسناد انتخاباتی به این معنا است که مثلا در فورم نتایج انتخابات اعداد وارد شده را تغیر دهد به جای عدد 99 عدد 999 را وارد نماید تبدیل اسناد انتخاباتی این است که مثلا کتاب ثبت را کلا جابجا نموده و به جای کتاب ثبت اصلی کتاب ثبت دیگری را بگذارد و تکمیل نماید موضوع تبدیل و یا تغیر اسناد انتخاباتی از فبیل کتاب ثبت فورم های ثبت نتایج و یا اوراق رای دهی و تغیر و یا تبدیل این اسناد عنصر مادی جرم مورد حکم ماده مذکور است .
کم یا زیاد کردن آرا مشروط به جریان انتخابات است که در روز رای گیری و از زمان آغاز رای گیری تا پایان آن شامل است دستبرد به آرای انتخابات و کم یا زیاد نمودن آن در همین زمان جرم است این جرم مقید به نتیجه است و آن این که رفتار مجرمانه این جرم منجر به نفع یا ضرر کاندیدای باشد در صورتی که تغیر و یا تبدیل اسناد انتخاباتی ماننده فورم ثبت نتایج به نفع یا ضرر کاندید نباشد چنین جرمی محقق نمیشود مرتکب این جرم اصولا کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات میباشد هر چند منحصر به آن ها نیست
تثبیت عنصر مادی جرم در رابطه به استعمال آراء
ماده 430 استعمال رای در غیاب شخص
شخصی که در غیاب شخص رای دهنده رای وی را استعمال نماید به حبس قصیر محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم به کاربردن و استعمال رای شخص دیگری در غیاب اوست منظور از غیاب شخص این است که صاحب رای در محل صندوق انتخابات نیست : بنابراین در صورتی که شخص صاحب رای غایب نباشد و محل رای گیری حاضر باشد مشمول حکم این ماده نمیباشد به عنوان مثال ملک قریه با جمع آوری تذکره اهالی قریه رای آن ها استعمال نموده و یا انتخاب کاندید مورد نظر آرا را به صندوق میریزد یا در صورتی که شوهر رای زن خود را و یا برادر رای خواهر خود را و یا پدر رای فرزند خود را بدون حضور صاحبان حق رای استعمال نماید مرتکب این جرم شده است رضایت و یا عدم رضایت صاحب حق رای در تحقق این جرم شرط نیست در صورتی که رای استعمال شده خرید و فروش شده باشد خارج از حکم این ماده است و مشمول حکم ماده 431 کود جزا میباشد بنابراین عنصر مادی این جرم فعل ایجایی است و با ترک فعل محقق نمیشود .
ماده 431 خرید و فروش رای
شخصی که رای را خرید یا به فروش رساند به حبس متوسط تا سه سال محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه جرم خرید یا فروش رای خریدن رای اشخاص دیگر و یا فروختن رای خود و یا اشخاص دیگر است به عنوان مثال کاندید انتخابات ولسی جرگه با دو بجی برنج و چند قوطی روغن رای خانواده ها میخرد در این مورد هم کاندیدا و هم فروشندگان رای مرتکب این جرم شده اند در اغلب موارد کاندیدا با واسطه به خرید رای اقدام میکنند که در چنین مواردی هم شخص واسطه و هم کاندیدا هر دو مرتکب جرم میباند واسطه به عنوان فاعل و کاندید به عنوان معاون .
تثبیت عنصر مادی جرم در اسناد تزویری
ماده 329 استفاده از اسناد تزویری
شخصی که یکی از اعمال ذیل را مرتکب شود ، علاوه بر محروم شدن از حقوق مندرج این قانون انتخابات به حبس متوسط نیز محکوم میگردد:
1 ثبت نام با استفاده از اسناد تزویر شده در فهرست کاندیدان .
2 استعمال رای با سند تزویر شده .
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم کاربرد استعمال سند تزویری برای ثبت نام درفهرست کاندیدان و یا استعمال رای است مرتکب با استفاده از تذکره تزویری که سن مرتکب را بالای 40 سال نشان میدهد به عنوان کاندید ریاست جمهوری ثبت نام نموده است یا این که مرتکب با سند جعلی که نشان دهنده ترک تابعیت دولت خارجی است در فهرست کاندیدان ریاست جمهوری ثبت نام نموده است همچنین در صورتی که شخص با استفاده از سند تزویری رای داده باشد مثلا با استفاده از استیکر تزویری رای داده باشد مرتکب این جرم شده است .
ماده 423: اخذ یا پرداخت رشوت یا تهدید یا هتک حرمت
شخصی که یکی از اعمال ذیل را مرتکب شود به حبس متوسط محکوم میگردد
1 – اخذ یا پرداخت رشوت به منظور اعمال نفوذ در مراحل انتخابات
2 - تهدید ، تخویف ، هتک حرمت و اعمال فشار علیه رای دهنده ، کاندید ناظر ، مشاهد ، رسانه ها وکارکنان انتخابات.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم اخذ ویا پرداخت رشوت است رشوت در این ماده به مفهوم ماده 370 کود جزا است مرتکب با اخذ ویا پرداخت رشوت میخواهد در مراحل اتخابات اعمال نفوذ نماید به عنوان مسال ، کاندید با پرداخت رشوت به مسول صندوق انتخابات خواهان درج تعداد بیشتر برگه های رای به اسم خودش میشود از نظر تحقیق نتیجه این جرم مطلق بوده وقوع نتیجه خاصی شرط تحقق جرم نمیباشد مرتکب این جرم هر شخص میتواند باشد همچنین پر نمودن صندوق با برگه های رای تقلبی مثال دیگر این رفتار است .
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم هر یک از چهار رفتار تهدید ، تخویف ، اعمال فشار هتک حرمت است . مرتکب هر یک از رای دهنده ، کاندید ، مشاهد ، ناظر ، کارکنان انتخابات و یا رسانه را در موضوع انتخابات تهدید نموده باشد ، یا ترسانده باشد و یات اعمال فشار نموده و یا حرمت آن ها را متواند باشد: به عنوان مثال مرتکب طرفداران یک کاندید ولسی جرگه است و رای دهنده گان را تهدید نموده ، در صورت که به کاندید مورد نظر او رای ندهد مورد لت و کوب قرار میگیرند.
تثبیت عنصر مادی جرم در برهم زدن انتخابات
ماده 427 تشدد به منظور برهم زدن جریان انتخابات
1 شخصی که در جریان انتخابات به منظور برهم زدن وضع امنیتی دست به تشدد یا خشونت بزند به حبس متوسطه تا دوسال محکوم میگردد.
2 هرگاه عمل مندرح فقره 1 این ماده منجر به اخلال جریان انتخابات گردد به حبس متوسطه بیش از دو سال محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم تشدد و یا انجام خشونت به منظور برهم زدن وضعیت امنیتی در جریان انتخابات است . خشونت ، کاربرد زور و تشدد ، مرحله قبل از آن است . چنان چه مرتکب با داشتن سلاح کارکنان انتخابات را از محل انتخابات اخراج نماید و یا با جنجال و به راه انداختن یک مجموعه افراد و تیر اندازی هوای وضعیت امنیتی در یک محل را به هم بریزد ، مرتکب این حرم شده است برهم زدن وضع امنیت با ایجاد هراس و ترس در یک محل محقق میشود ، رفتار مجرمانه مقید به جریان انتخابات شده است جریان انتخابات از زمان آغاز رای گیری تا پایان آن میباشد . از نظر تحقق نتیجه و برهم خوردن امنیت این جرم مطلق بوده و به هم خوردن وضع امنیتی برای تحقق آن شرط نمیباشد و فقره یک مربوط مواردی است که جریان انتخابات مختل نگردیده باشد در صورت اختلال جریان انتخابات عمل مشمول حکم فقره دوم میباشد.
تثبیت عنصر مادی جرم کتمان حقایق وعدم طی مراحل اعتراض وشکایت
ماده 433 عدم طی مراحل اعتراض و شکایت به مظور کتمان حقایق
شخصی که به منظور کتمان حقایق اعتراض و شکایت درج شد را پنهان نموده و یا آن را به موقع طی مراحل ننماید به حبس قصیر محکوم میگردد.
عنصر مادی : رفتار مجرمانه این جرم پنهان نمودن اعتراض و شکایت انتخاباتی ویا عدم طی مراحل آن در زمان مقرر میباشد که دو حالت بیان شده است اول .پنهان و مخفی نمودن شکایت است ماننده اینکه شکایت درج شده را از سیستم پاک نماید و دوم عدم طی مراحل قانونی شکایت و اعتراض انتخاباتی است که مرتکب با عدم طی مراحل آن در موعد قانونی سبب عدم رسیدگی به شکایت شده است . در حالت دوم اعتراض و شکایت درج شده مخفی نگردیده ، بلکه در زمان مقرر طی مراحل نشده است ماننده اینکه مرتکب شکایت را گذاشته و در اختیار مراجع ذیصلاح قرار نداده است تا اینکه زمان مقرر برای رسیدگی به شکایت انتخاباتی سپری شود . از نظر نتیجه این جرم مطلق بوده و کتمان حقیقت شکل تحقق این جرم نمیباشد .
تثبیت عنصر مادی جرم درممانعت از حضور ناظرین
ماده 434 کتمان و عدم اطلاح دهی یا ممانعت از حضور ناظر ، مشاهد یا رسانه .
هرگاه کارکن کمیسیون مستقل انتخابات یکی از اعمال ذیل را مرتکب شود به حبس متوسط تا سه سال محکوم میگردد:
1 کتمان یا عدم اطلاح از مشاهد تخلف در محل رای دهی
2 ممانعت از حضور ناظر ، مشاهد یا رسانه ها در جریان پروسه رای دهی و شمارش آرا
عنصر مادی : رفتار مجرمانه عنصر مادی جرم مذکور در این ماده عبارت است از کتمان و یا عدم اطلاح تخلف انتخاباتی که در محل رای دهی رخ داده است مثلا شخصی در غیاب شخصی دیگری رای اورا استعمال نموده است و کارکن انتخاباتی با مشاهد این تخلف آن را مخفی نموده و اطلاح نداده است .
اگر چی قانون گذار بین دو کلمه کتمان و اطلاح ندادن تخلف انتخاباتی کلمه یا استعمال نموده است که بیان گر معنی متفاوت این دو کلمه میباشد ،اما با توجه به اینکه در کتمان نیز اطلاح ندادن و گزارش نکردن شامل است ، پس هر دو به یک معنی است و آن عدم گزارش تخلف انتخاباتی به مراجع ذیصلاح است . قانون گذار برای کتمان و عدم گزارش ، قید مکانی نیز اضافه نموده است . تخلف ارتکابی باید در محل رای دهی رخ داده باشد ، بنابراین کتمان تخلف در غیر این محل ماننده محل ثبت نام رای دهنده گان شامل این ماده نمیباشد ، زیرا در ماده قید ارتکاب این جرم در محل رای دهی ذکر شده است ، پس شامل تخلفات در مراحل ثبت نام نمیگردد. اگر چی قانونی گذار قید سریع زمانی در جریان پروسه رای گیری و یا شمارش آرا را در جز اول این ماده ذکر نکرده است ، اما با توجه به ذکر این قید در جز دوم و انیکه این ماده در کل مربوط به جریان رای گیری و شمارش ارا است قید زمانی نیز شامل این جز میباشد و تخلف علاوه بر اینکه باید در محل رای گیری رخ داده باشد باید در زمان رای گیری ویا شمارش ارا نیز رخ داده باشد ، یعنی جرم مذکور از نظر مکانی مقید به محل رای دادن است و از نظر زمانی محدود به زمان و پروسه رای دادن است . این ماده تنها شامل اقدامات مجرمانه همین زمان و مکان است. در جزء دوم رفتار مجرمانه عنصر مادی ممانعت کارکن از حضور ناظر، مشاهد و یا رسانه ها است. کارکن با تخلف از قوانین برای صلب حق و نظارت و مشاهده پروسه رای گیری و شمارش آرا، مانع از حضور ناظر، مشاهد و یا رسانه ها در محل اخذ رای و در جریان رای گیری و یا شمارش آراء است.
بر اساس قانون انتخابات افراد ناظر که میتوانند از طرف کاندیدان انتخابات باشند و همچنین مشاهد و رسانه حق حضور در پروسه رایدهی و شمارش آراء را دارند و کسی حق ممانعت آنان را ندارند در صورتیکه از حضور افراد مذکور ممانعت صورت گیرد رفتار مجرمانه این جرم ارتکاب یافته است. همچنان که در جزء 1 قانون گذار قید زمانی را ذکر نکرده بود در این جزء قید مکانی ذکر نشده است، اما از مجموعه دو جزء استنباط میشود که رفتار مجرمانه این جرم در هر دو جزء مقید به زمان رای گیری و شمارش آراء و مکان رای گیری است.
عنصر مادی این جرم در قالب فعل و ترک فعل محقق میشود. مرتکب این جرم کارکن کمیسیون مستقل انتخابات است. انجام اعمال مذکور در ماده توسط سایر اشخاص از جمله کارکن کمیسیون مستقل سمع شکایات و یا پولیس مشمول این ماده نمیباشد.
ماده 435: معاونت در ارتکاب جرایم انتخاباتی
شخصی که در ارتکاب جرایم مدرج این فصل معاونت نماید ، به عین جزای فاعل جرم ، محکوم می گردد.
نتیجه گیری
عنصر مادی جرم به صورت فزیکی که ممکن به صورت ترک فعل ویا انجام فعل تحقق یابد، اتفاق می افتد. جرایم انتخاباتی توسط افراد مختلف که شامل افراد ذیدخل در انتخابات هم می شود، واقع می گردد. در هر وقوع جرم عناصر متشکله آن وجود دارد تا عمل انجام شده به عنوان جرم تلقی شود. عنصر مادی جرم نیز بیان گر آن است که جرم باید به صورت فعل در آید. در غیر آن تنها داشتن اراده برای انجام جرم انتخاباتی کافی نیست وهمچنان قابل اثبات نیز نمی باشد. جرایم انتخاباتی مانند سایر از جرایم دیگر قابل تشخیص اند ولی جنبه این جرم نسبت به جرایم دیگر متفاوت است. جرایم انتخاباتی بیشتر رویکرد سیاسی دارد. ولی خود انجام جرم، سیاسی گفته نمی شود. به عبارت دیگر جرایم انتخاباتی شامل جرایم سیاسی نیست ولی در فرایند سیاست برای کسب قدرت سیاسی رخ میدهد. مرتکب آن ممکن یک شخصیت سیاسی باشد ویا افراد عادی. در نتیجه، جرم انتخاباتی نیز مانند سایر جرایم دیگر به رویت عنصر مادی آن قابل تشخیص واثبات اند.
