حركت انقلاب علمي

میرحسین تلاش

استاد دانشگاه

باوجود عدم انکار از نظام فدرالیسم به عنوان توسعه یافته ترین نظام سیاسی دنیا که در حال حاضر کشورهای با قدرت دنیا مانند امریکا، آلمان وهند...دارای این نظام اند وکارآیی بهتری را در جغرافیای دولت های مذکور داشته اما در افغانستان بنابردلایلی وشرایط حاکم پذیرفتن نظام فدرالیسم ناممکن بنظر میرسد.

      افغانستان کشوریست که تقسیم قدرت در اینجا مفهوم قومی خود را میدهد وجغرافیای مسکونی هم قسماً به اساس قومی ترسیم شده مانند مناطق مرکزی هزاره ها وقسمتی از شمال ازبیک ها  وبعد تاجیک ها وجنوب پشتون ها...اگر قانون اساسی کشورما به هدف نظام فدرالیسم تغیرپیدا کند یکبار دیگر ما تاریخ جوامع گذشته وسنتی را که دارای نظام های ملک الطوایفی بودند تجربه خواهیم کرد. یعنی هر قوم به مانند طایفه های گذشته از خود رییس خواهند داشت ونظام فدرالیسم به معنای واقیعی آن وبا حفظ جغرافیای واحد افغانستان ممکن نیست. از طرف دیگر، اختلافات درون قومی هزاره ها وهمان طور ازبیک ها وتاجیک ها در مناطق شان ترور وقتل را برای از میان برداشتن رقیبان منطقۀ(ایالت)بیشتر خواهد ساخت. محقق با خلیلی وهمان طور جوانان نوظهور(جنبش روشنایی این موضوع را بهتر روشن ساخت)...دوستم با رقیبان داخلی ازبیک وتاجیک ها هم با رهبران زیاد درون قومی وپشتون ها همینگونه، جنگ درون قومی در هر ایالت آغاز خواهد شد.  نظام فدرالیسم از طرح حزب کنگره به ریاست لطیف پدرام می باشد. لطیف پدرام در حال حاضر نماینده مردم بدخشان در شورای ملی است. می خواهم مورد پرسش ایشان را قرار دهم که بدخشان، اکنون به چند پارچه تقسیم شده ورقابت در بدخشان چگونه است؟ شرایط ممکن ایجاد ایالت چطور؟ معادن بدخشان در اختیار یکی از نماینده بدخشان در شورای ملی وشما به عنوان نماینده مردم بدخشان چی کاری را در مقابل آن توانیستی انجام بدهی؟ جنگ در بغلان وسقوط ولسوالی دهنه غوری در حقیقت به مفهوم این بود که پشتون ها در قدرت مرکزی این ولایت سهیم نبودند. در نظام فدرالیسم(در ایالت های که نفوس بعضی از اقوام کمتر باشند اگر زمینه مشارکت سیاسی برای شان مساعد نشود ایالات را به همین مصداق نا امن نمی سازد؟). بازده نظام فدرالیسم؛ جنگ درون قومی را در محلات، نظام فدرالیسم محتمل می سازد. اضافه برآن، نفوذ کشورهای همسایه وقدرت های منطقه در هر ایالت تحت کنترول، بیشتر می شود وممکن سرنوشت کریمیه دراوکراین، در بعضی از ایالت مانند شمال، جنوب وغرب در افغانستان تکرار شود. با رفراندوم قسمتی از منطقۀ شمال به روسیه وجنوب به پاکستان وهمان طور غرب به ایران منتقل یابد. درضمن، نظام فدرالیسم در افغانستان به معنای حکومت ایالت قومی است. حکومت قومی مطابقت به نظام ملک الطوایفی دارد وما احتمال داشتن کهن ترین نظام سنتی(جوامع بدوی) را خواهیم بود. نظام فدرالیسم زمانی برای ما معنی میدهد که از بعضی مراحل عبور کرده باشیم. یعنی به مفهوم واقیعی آن ملت شویم. همچنان نظام فدرالیسم شرایطی دیگری را که دارد؛ جغرافیای وسیع ونفوس بیشتروعلاوه برآن برای حکومت مرکزی، توسعه وپیشرفت محلات بادرنظرداشت عواید شان وسروصداهای مردمی از عدم پاسخگویی حکومت مرکزی به خواست های شان، وضعیت را ممکن می سازد برای ایجاد نظام فدرالیسم تا عواید محلات به برباد نرود وسبب رشد ایالات شود. عوایدمحلات در افغانستان به صورت نا متوازن است. جغرافیای مرکزی با شمال وغرب متفاوت می باشد. افغانستان بعد از سپری نمودن انقلاب صنعتی وملت شدن می تواند دارای نظام فدرالیسم شود.

برای رسیدن به شرایط نظام فدرالیسم در افغانستان باید از مراحل زیر عبور کرد:

1. مختلط شدن اقوام در تمام جغرافیای افغانستان که مرکزی به نام هزاره وجنوب پشتون وشمال ازبیک وتاجیک... یاد نشود.
2. مختلط زبان های کشور در تمام جغرافیا.
3. از دست دادن رهبران قومی.
4. دولت مستقل وعدم وابسته به کشورهای خارج.
5. پیشرفت صنعت.
6. همه یک صدا به نام ملت افغانستان.

         برای ایجاد نظام فدرالیسم باید تاریخی را سپری کرد وتلاش بیشتر نمود تا با تطبیق موارد فوق شرایط وبستر مناسب آماده پذیرفتن این نظام شود. هنوز خیلی زود است که ما بحث فدرالیسم را در افغانستان داشته باشیم. نتیجۀ بحث اینکه؛ نظام فدرالیسم در افغانستان به مفهوم نظام ملک الطوایفی(جوامع بدوی) است. برای انجام مناظره در مورد نظام فدرالیسم حاضر خواهم بود.

       نظام فدرالیسم مزایای خود را دارد:

1. قوانین ایالات مطابق فرهنگ حاکم می باشد.
2. زمینه کاریابی در محلات ایجاد می شود.
3. امنیت به صورت خوبتر تأمین می شود.
4. دانش بهتر رشد می کند.
5. رقابت برای کسب قدرت نسبتاً شکننده می شود وافراد در محلات هم برای رسیدن به قدرت با هم رقابت می کنند.

در افغانستان شرایط برای نظام فدرالیسم آماده نیست. اما بحث برای تغییر نظام در افغانستان ناشی از تقسیم قدرت قومی است که رهبران قومی در نظام ریاستی با رقابت های شدید نمی توانند به خواست های صد فیصدی شان برسند وشکستن قدرت مرکزی را خواهان هستند. با این دلیل، نظام فدرالیسم در بحث محوری حزب کنگره قرار دارد تا حکومت ایالت قومی در افغانستان ایجاد شود وهر قوم میداند حکومت اش. در صورتی این بحث نتیجۀ خوبی میداد؛ اختلافات درون قومی وجود نمیداشت واز جانب دیگر، نظام فدرالیسم صد درصد متضمن ثبات افغانستان می بود ورهبران قومی دیگر به شدت در قدرت مرکزی به صورت فعلی رقابت نمی کردند وسروصداهای قومی بلند نمی شد.